slot

LivnoM.MBiHLivno

Posljednje dopunjavanje:10:13:38 AM

  • ja-news-1
  • ja-news-2
  • ja-news-3

Bosna i Hercegovina je drzava u jugoistocnom dijelu Evrope, smjeSTena na zapadu Balkanskog poluotoka. Sa sjevera, zapada i juga granici sa Hrvatskom, a sa istoka sa Srbijom i Crnom Gorom. Glavni grad zemlje je Sarajevo. Nezavisnost je stekla 5. aprila 1992. godine nakon raspada bivse Jugoslavije. Prema međunarodnim procjenama, ukupno stanovniSTvo je otprilike 3.950.000.

Najvazniji podaci o drzavi Bosni i Hercegovini...

Sluzbeni naziv drzave:Bosna i Hercegovina

Zastava:

CMYK:
Blue: C:40    M:0    Y:0    K:0
Yellow: C:0    M:20    Y:100    K:0

Grb BiH

Himna:
MP3 format                
PovrSIna: 51 230 km2
Stanovni?vo(1991): 4.4 mil.
StanovniSTvo(1997): 3.7 mil.
Glavni grad: Sarajevo
Valuta: Konvertibilna marka (KM)
Vrijeme: GMT +1
Pozivni broj: 00387

ZAKON O GRBU BOSNE I HERCEGOVINE:

Clan 1.

Ovim zakonom se ureduje oblik i izgled grba Bosne i Hercegovine, kao i njegova upotreba od strane institucija Bosne i Hercegovine.

Clan 2.

Grbom Bosne i Hercegovine predstavlja se Bosna i Hercegovina i grb se istice kao simbol Bosne i Hercegovine.

Clan 3.

Grb Bosne i Hercegovine se upotrebljava u skladu sa odredbama ovog zakona na nacin kojim se promovira ugled i dostojanstvo Bosne i Hercegovine.

Clan 4.

Grb Bosne i Hercegovine je plave boje i u obliku ?ita sa za?ljenim zavr?tkom. U gornjem desnom uglu ?ita nalazi se trokut zute boje. Paralelno lijevoj strani ovog trokuta proteze se red bijelih zvijezda petokraka.

Clan 5.

Izgled i graficko rje?nje grba Bosne i Hercegovine su dati u Aneksu, koji cini sastavni dio ovog zakona.

Clan 6.

1. Grb Bosne i Hercegovine ne mo? se upotrijebiti kao robni ili usluzni zig, uzorak ili model, niti kao bilo koji drugi znak za obiljezavanje robe ili usluga.
2. Kada je to predvideno posebnim propisima, grb Bosne i Hercegovine se moze upotrebljavati kao sastavni dio drugih simbola ili obiljezja.
3. Slobodna je upotreba grba Bosne i Hercegovine u umjetnicke i obrazovne svrhe, pod uslovom da ne naru?va ugled i dostojanstvo Bosne i Hercegovine.

Clan 7.

Ministarstvo civilnih poslova i komunikacija Bosne i Hercegovine je nadlezno za reguliranje proizvodnje grba Bosne i Hercegovine.

Clan 8.

Grb Bosne i Hercegovine se ne mo? upotrebljavati na javnom mjestu ukoliko je o?ecen ili svojim izgledom nepodoban za upotrebu i takav grb se povlaci iz upotrebe.

Clan 9.

1. Grb Bosne i Hercegovine se zvanicno istice i koristi na sljedeci nacin:
I na ulazima u sve zgrade Predsjedni?va Bosne i Hercegovine, Vijeca Ministara i njegova tri Ministarstva, Parlamentarne Skup?ine Bosne i Hercegovine, Ustavnog suda, Stalnog komiteta za vojna pitanja, Komisije za ljudska prava, Centralne banke i Stalne izborne komisije nakon njenog formiranja, kao i na ulazu u sve druge institucije Bosne i Hercegovine i druge institucije kojima ove institucije o pecatu upravljaju.
II Na zgradama svih ambasada i konzulata Bosne i Hercegovine.
III Kao dio pecata Bosne i Hercegovine i u skladu sa Zakonom Bosne i Hercegovine.
IV U zvanicnoj prepisci, pozivnicama, vizitkartama i slicnim dokumentima koja koriste clanovi Predsjedni?va, Vijeca ministara, kopredsjedavajuci i dopredsjedavajuci, ministri i njihovi zamjenici, predsjednici skup?inskih domova
Parlamenta Bosne i Hercegovine i njihovi zamjenici, te druge institucije Bosne i Hercegovine, kao ?o je napomenuto u paragrafu i).
V Na zvanicnim prevoznim sredstvima koja koriste drzavni zvanicnici.
VI Na granicnim prijelazima Bosne i Hercegovine.
2. U svim slucajevima navedenim u predhodnom paragrafu, nece moci biti izlozen ni jedan drugaciji grb iz Bosne i Hercegovine zajedno sa ovim grbom Bosne i Hercegovine.

Clan 10.

Upotreba grba Bosne i Hercegovine je dozvoljena:
1. Na zgradama gdje entitetska, kantonalna, gradska i opcinska tijela, unutar Bosne i Hercegovine, imaju svoja sjedi?a, kao i u ceremonijalnim prostorijama ovih zgrada;
.2. Prilikom zvanicnih medunarodnih posjeta, takmicenja i drugih skupova (politickih, naucnih, kulturnoumjetnic nih, sportskih i drugih) na kojima Bosna i Hercegovina ucestvuje ili je predstavljena.
3. U svim drugim slucajevima, sem ako je kori?enje grba u suprotnosti sa ovim zakonom.


Clan 11.

Kada je grb Bosne i Hercegovine izlo?n zajedno sa jednim ili vi? stranih grbova ili slicnih simbola, grb Bosne i Hercegovine bit ce postavljen na pocasno mjesto, kako slijedi:
    I u sredi?u kruga gledano sprijeda, ako ostali grbovi obrazuju krug;
    II u sredi?u polukruga gledano sprijeda, ako ostali grbovi obrazuju polukrug;
    III na pocetku niza drugih grbova, ako drugi grbovi obrazuju niz;
    IV na pocetku grupe drugih grbova, ako drugi grbovi obrazuju grupu.

Clan 12.

Nepo?ivanje grba Bosne i Hercegovine je kaznjivo. Entiteti ce usvojiti potrebne propise u roku od dva mjeseca od dana stupanja na snagu ovog zakona.

Clan 13.

Ovaj zakon stupa na snagu sedam dana nakon objavljivanja u "Sluzbenom glasniku BiH".

ZAKON O ZASTAVI BOSNE I HERCEGOVINE:

Clan 1.

Ovim zakonom ureduje se oblik i izgled zastave Bosne i Hercegovine, kao i njeno isticanje na nivou drzave Bosne i Hercegovine.

Clan 2.

Zastavom Bosne i Hercegovine predstavlja se Bosna i Hercegovina i zastava se istice kao simbol Bosne i Hercegovine.

Clan 3.

Zastava Bosne i Hercegovine je plave boje. Desno od centra nalazi se trougao zute boje. Paralelno lijevoj strani trougla, od gornjeg ruba zastave do donjeg ruba, proteze se red bijelih petokrakih zvijezda. Zastava je pravougaonog oblika. Odnos izmedu duzine i ?rine zastave je 1:2.

Clan 4.

Mjere i tehnicke specifikacije u vezi sa likovno grafickim rje?njem i dimenzijama zastave Bosne i Hercegovine koje se nalaze u prilogu ovog zakona cine njegov sastavni dio.

Clan 5.

Zastava Bosne i Hercegovine se zvanicno istice na nivou drzave Bosne i Hercegovine na slijedeci nacin:
     I na svim zgradama Predsjedni?va Bosne i Hercegovine, Vijeca ministara i njegova tri ministarstva, Parlamentarne skup?ine Bosne i Hercegovine, Ustavnog suda Bosne i Hercegovine, Stalnog komiteta za vojna pitanja, Komisije za ljudska prava, Centralne banke i Stalne izborne komisije nakon njenog formiranja, kao i na bilo kojoj drugoj zgradi zajednickih institucija ili institucije kojom upravljaju zajednicke institucije ili koja je odgovorna zajednic kim institucijama;
    II na svim zgradama diplomatskokonzularnih predstavni? tava Bosne i Hercegovine;
    III prilikom sluzbenog odlaska clanova Predsjedni?va Bosne i Hercegovine u inostranstvo i njihovog povratka iz inostranstva u Bosnu i Hercegovinu;
    IV na sluzbenim prevoznim sredstvima koja koriste clanovi Predsjedni?va Bosne i Hercegovine;
    V prilikom svih zvanicnih medunarodnih posjeta, takmic enja i drugih skupova (politickih, naucnih, kulturnoumjetnic kih, sportskih i drugih) na kojima Bosna i           Hercegovina ucestvuje ili je predstavljena;
    VI na granicnim prelazima Bosne i Hercegovine.
U svim slucajevima iz prethodnog stava, druge zastave iz Bosne i Hercegovine nece se isticati zajedno sa zastavom Bosne i Hercegovine.
Zvanicno isticanje zastave u entitetima i nezvanicna upotreba zastave regulisace se posebnim zakonom.

Clan 6.

Nepo?ovanje zastave Bosne i Hercegovine predstavlja kaznjivo djelo. Entiteti ce usvojiti odgovarajuce propise u roku od dva mjeseca od dana stupanja na snagu ovog zakona.

Clan 7.

Ovaj zakon ce se objaviti u "Sluzbenom glasniku BiH" i u sluzbenim glasilima entiteta.
Srijeda, 11. februara 1998. S L U ZB E N I G L A S N I K B i H Broj 1 Strana 3.3 Na osnovu clana IV. 4. d) Ustava Bosne i Hercegovine, Parlamentarna skup?ina Bosne i Hercegovine na sjednici Predstavnic kog doma odrzanoj 3. februara 1998. godine i na sjednici Doma naroda odrzanoj 3. februara 1998. godine, donijela je 11. februara 1998.

Historija Bosne i Hercegovine:
Mracno doba (600-1000)

U odredenju svakog naroda bitna su dva osnovna elementa,  njegovo porijeklo (etnogeneza) i prostor na kojem zivi. Pocevsi od cinjenice da su Bosnjaci i njihov jezik slavenskog porijekla i da je Bosna balkanska drzava, valja poceti jos od davnih dana kada Slaveni prodiru na Balkan.

Karta oko 600. godine.

Slavenska plemena potpomognuta Avarima provaljuju granice Biznatije i preplavljuju njene ilirske pokrajine. Preostalo Rimsko Carstvo ili Bizantija, koje kontrolira u to doba citav Balkan, suoceno je najezdom novih barbarskih naroda koji dolaze sa sjevera, naime Avara, Bugara (iz Azije) i Slavena (iz Ukrajine). Dolazeci u namjeri da pljackaju, kasnije da naseljavaju zemje i utvrde Bizanta na Balkanu, rane slavenske horde, uz pomoc snazne konjice Avara i Bugara, uspijevaju u toku 7. vjeka provaliti i naseliti veci dio zapadnog Balknana.
 
 Balkan je u znaku haranja barbarskih naroda (Slavena i Bugara). U toku ovog i narednog vjeka Rim i Konstatinopol pokusavaju obuzdati "rusilacku bandu" sirenjem krscanstva,  razjediniti ih nametanjem svog drustvenog uredjenja i takve ih intergrirati u svoje uticajne oblasti.

Karta oko 700. godine.

Prilikom doseljavanja Slaveni su u Bosni zatekli nesto romaniziranog stanvnistva, uglavnom ilirskog i trackog porijekla, koje se povlaci u planine baveci se stocarstvom.Slaveni ih nazivaju Vlasima prema starogermanskoj rijeci za Rimljane Wallach. Oni se vremenom slaviziraju, asimiliraju i stapaju sa Slavenima. U svojoj entnogenezi bosanski Slaveni, kasnije Bosnjani, Bosanski Muslimani (Bosnjaci iz Bosne), kao centralni juznoslavenski narod vrlo malo su se mijesali s drugim narodima, sto nije slucaj sa Hrvatima i pogotovo Srbima u cijoj je etnogenezi udio neslavenskog elementa prilicno uocljiv. Vec je Ciro Truhelka primjetio da su Bosnjaci genetski "najcisci Slaveni u Bosni" sto su kasnije svojim istrazivanima potvrdili Milenko S. Filipovic, Spiro Kulisic i Muhamed Hadzijahic. Za razliku od Bosnjaka iz Bosne, Bosnjaci iz jugoistocnog Sandzaka su ilirskog porijekla. Toliko o etnogenezi a sada o prostoru na kojem zive.
 
 Na zapadu Hrvati padaju pod uticaj Franacke i primaju katolicizam. U toku ovog vjeka Avari ratovanjem sa Francima nestaju iz Panonije, dok na istoku Bugari podrhtavaju granicu Bizanta. Planinski izoliran region Bosne, o kome se u tom vremenu malo govori, poznat je pod imenom Sklavinija. Istocnije od Sklavinije u toku ovog vjeka Srbi, misionarstvom Cirila i Metodija, padaju pod uticaj Bizantije.

Karta oko 800. godine.

Cjelokupna etnogeneza i historija Bosnjaka odredjene su Bosnom, to jest prostorom gdje su zivili i zive. Za razliku od ostalih balkanskih drzava, Bosna je kroz cijelu svoju historiju imala teritorijalnu stabilnost i nedjelljivost. Dok su se Hrvatska i Srbija selile sa svojim narodima, Bosnino geopoliticko srediste uvijek je bila i ostala sarajevsko-zenicka kotlina rijeke Bosne.O porijeklu imena Bosna postoje razlicita misljenja. Neki tvrde da je ono neslavenskog porijekla, vezano za stare narode koji su tu zivili, dok drugi misle da su bosanski Slaveni to ime donjeli sa sobom, kao Srbi i Hrvati. Drugoj tvrdnji ide cinjenica u prilog, da se ime Bosna spominje u raznim varijacijama (Bosa, Boson, Bosona) za lokalitete u blizini slavenske pradomovine, te da je bilo koristeno kao zensko ili musko ime medju Slavenima i Antima.
 
 Snazna Hrvatska drzava na zapadu pod uticajem Rima. Feudalizacija medju ostalim juznim Slavenima je vidljiva u mnogim manjim zupama pod porkoviteljstvom Bizantije kao Imotski, Trebinje, Hum, Raska, Duklja. U ovom vjeku se prvi put pise o prostoru gornjeg toka rijeke Bosne i Vrbasa pod imenom "Horion Bosona". Prije kraja ovog vjeka na tlu Bosne se formira jaka drzava, koju Pop Dukljanin u svojoj hronici navodi ravnopravnom sa Raskom i Hrvatskom. Na istoku Bugarska, tada najjaca balkanska drzava, ugrozava Bizant i Rasku. Na mjesto Avara na sjever nastanjuju se Ugari, koji dolaze iz Azije.

Karta oko 900. godine.

No u svakom slucaju bizantski car Konstantin poznaje to ime, cime u svom spisu De administrando imperio iz 958. godine naziva jedan lokalitet "svog" carstva pod imenom "horion Bosona". Iako se Bosna prvi put u tom dokumentu spominje, vjeruje se da je ona najstarija juznoslavenska ranofeudalna drzava. Puno prije Konstantina, naime 833 god. Franci pisu o Sklaviniji Regnum Sclavorum, ustvari o Bosni i njenom vladaru knezu Ratimiru. Kasnije izmedju 877. i 917. god. odrzan je sabor na Duvanjskom polju gdje se spominje "preblagi kralj Budimir" zapravo vladar Bosne. Na zalost danas malo dokumenata govore o Bosni iz tog doba. Razlozi su, da je Bosna kao sredisnji juznoslavenski region, planinskosumovitog neprohodnog terena, kojeg su nepismeni barbarski Slaveni naselili, bila odsjecena od tadasnjih civilizacijskih centara, Rima i Kostantinopola. Zbog te odsjecenosti Bosna je kasnila za socijalno-politickim trendovima, te je bila podobno tlo za sirenje "heretika" tacnije krstijana ili kako je to danas popularno, ali manje tacno bogumila. U znaku bogumilstva, tog balkansko-slavenskog protestantizma, i gore nabrojanih karakteristika, Bosna je kroz vjekove gradila svoju drzavnost.

Srednji vjek (1000-1463)

Proces propodanja slobodnog seljastva i  istovremenog rasta moci feudalaca zahvaca Bizantiju krajem 10. vjeka i dovodi do opadanja njenog uticaja medu juznoslavenskim plemenima, koja su do tada bila manje vise intergrirana u njen vojni i privredni sistem. Smrt bizantskog cara Vasilija II u 1025. godini znacio je pocetak kraja njene dominantnosti na Balkanu, tako da 1040. godine bizantska vlada mora potkupljivati bosanskog bana da joj se pridruzi u rat protiv zetskog kneza Vojislava, koji se nastojao osamostaliti. To pokazuje da je Bosna vec u XI vjeku obuhvatala veci broj zupa izmedju Drine i Vrbasa, koje su, iako slabo povezane, sacinjavale jednu drzavnu cjelinu.
 
 Kraljevina Hrvatska dominira prostorom medju juznim Slavenima, ali vodeci ratove za Rim njena moc opada krajem vjeka. Bugarska Imperija ce tokom ovog vjeka kolabirati i pasti pod vlast Bizantije za dva vjeka. Smrcu cara Vasilija II 1025. godine opadace uticaj Bizanta nad juznim Slavenima.

Karta oko 1000. godine.

U XII vjeku Bosna dobija jasne oblike jedne feudalne drzave u kojoj dolazi do cvrsceg povezivanja njenih oblasti. Vaznu ulogu u tome je odigrala cinjenica da Bosna dobija najupornijeg protivnika svoje drzavne samostalnosti. Radi se o snaznom ugarsko-hrvatsku kraljevstvu, koje je ugovorom Pacta conventa iz 1102. godine nastalo. Tim ugovorom hrvatski velikasi su priznali ugarskog kralja Kolomana za hrvatskog kralja, a on im je za uzvrat potvrdio sva njihova dotadasnja prava. Novonastala drzava nastoji svim silama okupirati Bosnu koju smatra svojim "podnozijem", tako da vec 1138. god. kralj Bela uspijeva anektirati prostor Rame svom kraljevstvu. Ovaj vjek je takodjer poznat po kratkotranoj obnovi moci Bizantije za vrijeme vladavine njenog cara Manojla Komena izmedju 1143-1180. godine, tako da Bosna dolazi u nezavidni polozaj, okruzena dvaju jakih i medjusobno neprijateljski raspolozenih velesila. Za vrijeme ugarsko-bizantskih ratova  izmedju 1154. i 1164. godine, prvi se put po imenu spominje jedan poznati bosanski ban. Naime radi se o banu Boricu, koji se, ne kao ugarski vazal nego kao samostalni gospodar cijele Bosne, "svojim cetama pridruzuje ugarskoj vojsci" protiv bizantskog cara. O ovim zbivanjima opsirno pise bizantski pisac Kinam, koji Borica naziva saveznikom simahos ugarskog kralja i jasno razgranicava Bosnu od ostalih drzava. No u svakom slucaju Komen 1167. godine ovladava Bosnom, od kad se ona prvi put u bizantskog carskoj tituli javlja. Nakon Komenove smrti na vlast u Bosnu dolazi njen napoznatiji vladar, ban Kulin. "Od Kulina bana i dobrijeh dana" Bosna ekonomski prosperira trgovajuci sa dalmatinskim gradovima pogotovo sa Dubrovnikom. Osim toga javljaju se prve vjesti o hereticima u Bosni u pismu zetskog kneza Vukana upucenog 1199. godine papi, gdje se on zali da je ban Kulin sa svojom familijom i sa vise od 10.000 krscana presao na" krivo" vjerovanje. Vec 1200. godine papa trazi intervenciju od ugarskog kralja Emerika, cime je zapocela bliska saradnja izmedju Rima, ugarsko-hrvatskog plemstva i raznih vladara iz loze Nemanjica u unistavanju hereticke Bosne. O ovog vremena kroz cijelu bosnjacku historiju vodi se borba protiv Bosnjaka pa bili oni krstijani bili muslimani. Da izbjegne krstaski rat protiv Bosne mudri ban Kulin pretendira da prihvata katolicizam, dok ce kroz citav vjek jacati vjerovanje Crkve bosanske sireci se cak i na Slavoniju.
 
 Ugovorom pacta conventa iz 1102. godine Hrvatska gubi svoj suverenitet. Tokom ovog vjeka Bosna se nalazi izmedju novonastale jake ugarsko-hrvatske drzave i obnovljene Bizantije. S obzirom na ove okolnosti 1138. Ugari osvajaju jug Bosne, Ramu, a 1167. Bizantija uspostavlja njenu kratkotrajnu vlast u Bosni. U ovom vjeku se pise o bosanskom banu Boricu, kao savezniku ugarskog kralja i vladara nezavisne Bosne. Krajem ovog vjeka na vlast dolazi najpoznatiji bosanski ban Kulin, cija je vladavina pracena ekonomskim usponim Bosne i jacanjem Crkve bosanske.

Karta oko 1100. godine.

Krajem cetvrtog krstaskog rata 1204. godine kada su krizari besramno opljackali Konstantinopol, na politicku scenu dolazi novi jak neprijatelj Bosne, lukava Venecija. S obzirom da je Bizantija izgubila na znacaju, srpski vladari se iz licnih interesa stavljaju na stranu Rima, cime Bosna biva okruzena jednim neprijateljem. Vlast nad Bosnom preuzima 1232. godine ban Ninoslav, rodbinski vezan sa Kulinom, koji dolaskom Dominikanaca, godinu poslije, prihvaca katolicku vjeru. Uprkos tome ovaj vjek je u znaku jacanja bosanske crvke stavise njenog sirenja na susjedne zemlje, tako da 1234. papa godine poziva na krstaski rat protiv Bosne. Rat izbija 1235. trajuci tri godine u kome se pruza energican otpor krizarima. Osim pljackanja i ubijanja krizari nisu uspjeli ovladati Bosnom niti unistiti herezu, stavise sve se zavrsava jacanjem Ninoslava i Crkve bosanske te opstom propasti misije Dominikanaca. Nakon odbrane Bosne 1240. godine Ninoslav ucvrscava trgovacki ugovor sa Dubrovnikom u kome se zaduzuje braniti Dubrovnik od Srba. Izmedju 1241. i 1242. Tatari pustose ugarsko-hrvatsku zemlje, cime jaca Ninoslavina pozicija tako da, osjecajuci se dovoljno mocnim,  pomaze Splicanima 1243. godine u ratu protiv ugarskog kralja Bele IV.. Ovaj akt stvara novi sukob izmedju Bosne i ugarsko-hrvatske drzave, koji se zavrsava 1253. godine slamanjem bosanskog otpora. Na vlast dolazi Ninoslavov rodjak i osnivac loze Kotromanoca ban Prijezda, koji se potpuno stavlja pod vlast ugarskog kralja. Ulazeci u okvire ugarsko-hrvatske drzave za jedan duzi period, sjeverna Bosne se dijeli na Usoru i Soli, nad kojima dobiva upravu spski vazal ugarskog kralja Milutin, koji je odgovoran za proganjanje krstijana te za srpsko-vlaski kolonizacijoni talas na sjeveru. Za vrijeme slabe bosanske autonomije mnostvo heretika krstijana bilo je liseno slobode da bi sluzili kao robovi sirom Evrope. Mijenjajuci taktiku prema Bosni, Rim salje 1291. godine franjevce, koji ce se sluziti blazim metodama i koji ce bitno doprinjeti sirenju katolicke vjere. Franjevci ce uporno u citavom srednjem vjeku pokusavati potisnuti Crkvu bosansku iz dvora bosanskih banova te ce pokusavati umanjiti njen uticaj medju Bosnjanima.
 
 Pocetkom ovog vjeka nastaje veliki pritisak Rima na Bosnu i njenu crkvu, koji ce sve do osmanskog osvajanja Bosne trajati. Vjestom vladavinom bana Kulina (1180-1204) i bana Ninoslava (1232-1253 ) te uprkos dolasku Dominikanaca 1233. i rstaskog rata protiv Bosne (1235-1238), Bosna uspijeva ocuvati svoj suverenitet sve do 1253. godine. Pri ulazku u ugarsko-hrvatsku drzavu, Bosna gubi svoje sjeverne zupe Usoru i Soli. Proganjanje krstijana nece umanjiti uticaj Crkve bosanske. Osim toga na politicku scenu javlja se lukava Venecija, koja ce do njenog postojanja biti nenaklonjena Bosnjacima. Rim salje 1291. godine franjevce u Bosnu, koji ce znatno prosiriti katolicizam. Na istoku obnovljena Bugarska uz pomoc Vlaha.

Karta oko 1200. godine.

Spletom okolnosti raste moc hrvatske plemicke familije Subica u zadnjoj deceniji XIII vjeka, koja je vidljiva u njenim teritoralnim pretenzijama na banovine unutar kraljevstva. Vec 1302. godine ratom potiskuju bosanskog bana Stjepana I iz Bosne u kojoj nemogu ostvariti svoju dugotrajnu vlast. U borbi za kraljevsku titulu Kotromanicev sin Stjepan II staje na stranu buduceg kralja Anzujca te uspijeva pridobiti za sebe uticajne knezove Hrvatinice, koji mu pomazu potisnuti Subice iz Bosne. Nakon sloma Subica i novonastalih nemira Stjepan II Kotromanic sebi osigurava dugotrajnu vlast u Bosni, podrzavanjem kralja Karla I Roberta, davanjem velikih privilegija bosanskom plemvstvu. Za samo cetri godine od 1322. do 1326. pripojava Bosni Donje Krajeve (Krajina), Usoru, Soli, Dalmaciju od Neretve do Cetine i Hum (Hercegovina). Posjlijedice ove teritorijalne ekspanzije su pojava pravoslavnog elementa, anektiranjem Huma, te naglo jacanje Katolicanstva, zauzimanjem Krajine i Dalmacije. Ban Stjepan II vladao je u povoljnim unutrasnjim i vanjskim prilikama, u kojima je Bosna znatno privredno ojacala, sto je vidljivo po eksportu srebra, bakra i zeljeza te kovanju bosanskog dinara denariusUdajom svoje cerke 1353. godine za ugarskog Kralja Ludovika I, tada jednog od najuticajnijuíh evropskih vladara, podigao je ugled Bosni i svoju lozu priblizio svjetu vise evropske politike. Iste godine njegov sin Tvrtko I preuzima vlast, ali u znatno izmijenjenim politickim okolnostima. Tokom svoje vladavine Kralj Ludovik uspijeva osigurati svoju poziciju sirom ugarsko-hrvatske drzave, sto isto zeli uciniti nad Bosnom. Zahtijevom na razne bosnaske oblasti, mijesajuci se u Dubrovacko-Bosansku trgovinu i otvrajuci, nakon stogodisnjeg zatisja, pitanje Crkve bosanske i heretika, 1363. godine izbija sukob izmedju Tvrtka i Ludovika, u kome Tvrtko pobjedjuje. Nakon sto je potvrdio svoje mejsto u Bosni, 1373. godine, na racun krhke Dusanove Srbije, anektira ranofeudalnu Rasku (Sandzak), te pomijera Granicu prema istoku do Boke Kotorske. Tvrtko je "instinktom feudalca u usponu" preuzeo oslabljenu srpsku krunu, krunisajuci 1377. godine u manastiru Mileseva za vladara Bosne, Dalmacije i Srbije. Nakon smrti kralja Ludovika slabi kraljevska vlast u ugarsko-hrvatskoj drzavi, tako da 1390. godine Tvrtko svojoj Kraljevini Bosni pripaja Split, Trogir i Sibenik sa otocima Bracom, korculom i Hvarom. U zadnjoj deceniji svoje vlasti Tvrtko je suocen upadima Turaka u Bosnu, prvo u jesen 1386. te na ljeto 1388. godine kod Bilece, kada Turci bivaju porazeni od bosanskog kneza Vlatka Vukovica. Do prve velike bitke sa Turcima doslo je na Kosovom polju 1389. godine, na koje salje svoj najjaci odred prevodjen vojvodom Vlatkom Vukovicem, koji se iz bitke vraca baz vecih gubitaka. Danas nazalost Srbi ovu bitku smatraju samo svojom, tako da su, falcificirajuci historiju, od nje napravili mit u cilju dizanja svog nacionalnog ponosa i stvaranja mrznje prema svim slavenskim muslimanima poturicama. Ovom mitom Srbi sebe stavljaju u ulogu nekog evropskog zastitnika od islamskog svjeta, cime opravdavaju sva pocinjena ponizavanja, proganjana i klanja Bosnjaka.
 
 Dusanovo carstvo ekspandira prema istoku na racun slabosti Bizantije.  Pocetkom ovog vjeka Bosna je u okviru ugarske-hrvatske drzave, ali uspjesnom politikom bosanskog plemstva u borbama za ugarsko prijestolje, Bosna uspostavlja svoju drzavnost. U doba vladavine bana Stjepana II (1322-1353) Bosna, u znaku ekonomskog prosperiteta, ekspandira prema jugu i zapadu do Jadrana. Njegov sin Tvrtko (1353-1391) nastavlja uspjesnu vladavinu krunisajuci se za kralja 1377., zauzimanjem danasnjeg Sandzaka i uspjesnom odbranom od Osmanlija. U dobu vladavine ovih bosanskih velikasa Crkva bosanska dozivljava svoj uspon. Nakon smrti kralja Tvrtka I dolazi do feudalnog rasula najgore vrste, sto ce bitno olaksati Osmanlijama i Ugarima da uzdrmaju Bosnu.

Karta oko 1300. godine.

Smrtcu kralja Tvrtka I 1391. godine nastupa nestabilna politicka klima unutar Bosne, koja je oznacena cestom smjenom kraljeva i uticajnog nejedinstvenog plemstva. Voljom snazne vlastele na bosansko pijestolje dolazi Tvrtkov rodjak a ne sin Stjepan Dabisa. Slamajuci otpor hrvatke vlastele u 1394. godini, borbu za ugarsko-hrvatsku krunu dobija Sigismund Luksemburski cime je Kralj Dabisa, kao hrvatski saveznik, primoran predati djelove Hrvatske i Dalamacije . Nakon toga bosansko plemstvo postavlja 1395. godine prougarki orijentisanog  Stjepana Ostoju za novog bosanskog kralja. U namjeri da napuljski kralj Ladislav Anzujski preuzme Sigismundovo mjesto, 1403. hrvatska vlastela krunise Ladislava za ugarskog kralja. U ovu borbu vecina uticajne bosanske vlastele se uplice kao hrvatski saveznik, tako da 1404. godine na bosansko prijestolje dolazi Tvrtkov sin Tvrtko II. U cilju da smanji uticaj bosanske vlastele u svojo drzavi, pod navodom borbe protiv "heretika", kralj Sigismund je 1408. godine kod Dobora sa krizarskom vojskom nacinio veliki pokolj nad Bosnjanima. Taj poraz je natjerao bosansku vlastelu vratiti na bosansko prijestolje kralja Ostoju, te jedan njezin dio prihvatiti Katolicanstvo. Ne osjecajuci se zadovoljnim 1409. godine Sigismund osvaja sjeveroistocnu Bosnu sa zupama Usora i Soli, a cetri godine kasnije zauzima Sansku zupu i otoke Brac i Hvar. Prijetnja kralja Sigismunda i njegovih krizara, koji su sirom Evrope klali nekatolike, je bila tolko velika, da je primorala Bosnu traziti pomoc cak od nekrcanskih Osmanlija, te je ujedinila poljuljanu bosansku vlastelu. 1415. kod Doboja uz pomoc Osmanlija Sigismund biva porazen , od kada ce se njihov uticaj u Bosni sve vise osjecati.
 
 Pad bosanskog kraljevstva oznacen je cestim smjenama Kraljeva i samovoljom razijedinjenih uticajnih Kezova. U cilju da smanji njihov uticaj u svojoj drzavi, ugarski kralj Sigismund pocinje pohod na Bosnu od 1408. do 1413. cineci nezaboravne pokolje nad Bosnjacima. 1415. godine bosanska vlastela sa Osmanlijama pobjedjuje Sigismunda. U nadi da potisnu Osmanlije, zadnji bosanski kraljevi su se glavnom odslanjali na Ugarsku i Rim sto je negodovalo domacem plemstvu. Nakon kratkotrajnog izgona Turaka 1444. iz istoka Bosne, kralj Tomas (1443-1461) pocinje siriti katolicizam da bi osigurao pomoc sa zapada. 1450. godine iz srednje Bosne masovni progon krstijana. 1463. pad Bosne.

Karta oko 1400. godine.

Godinu kasnije nestaje balans unutar bosanskog plemstva, tako da dolazi do sukoba izmedju uticajnih familija u koje se sve vise uplicu Osmanllije. Nakon kratkotrajne vladavine sina kralja Ostoje, Stjepana Ostojica (1417-1421), uz ugarsku podrsku, na prijestolje ponovo dolazi Tvrtko II Tvrtkovic, koji ce vladati sve do svoje smrti 1443. godine. Za vrijeme svoje vladavine, koja je pracena obnovom gradova i jacanjem franjevackog uticaja, Tvrtko II balansira izmedju vlastele, Ugarske i Osmanlija, odslanjajuci se uglavnom na Ugarsku u nadi da ce ona potisnuti Osmanlije. Na njegovo mjesto bosanska vlastela postavlja Stjepana Tomasa, sina bivseg kralja Stjepana Ostoje. Nalazeci se u povoljnim politickim prilikama 1444. godine kralj  Tomas potiskuje Osmanlije iz istocne Bosne i iz Huma. Na vjest Franjevaca o dobrim odnosima kralja Tomasa sa Crkvom bosanskom nastupili su Rimski pritisci na kralja, koji su oslabili njegov polozaj, cime se Bosna nasla razjedinjena nepsredno pred novu invaziju Osmanlija u 1448. godini, kada zaposjedaju tvrdjavu Hodidjed kod Vrh-Bosne Sarajevo. Da dokaze saveznistvo sa Rimom i Ugarskom, Kralj Tomas je primoran 1450. godine poceti naslino katoliciziranje Bosnjana, koji u mnostvu bjeze Osmanlijama i hercegu Stjepanu. 1459. godine zeni svog sina Stjepana sa cerkom Lazara Brankovica, cime dobija upravu nad Smederevom. 1461. godine Tomasov sin Stjepan Tomasevic se krunise za bosanskog kralja, od kada pocinje njegov ogorcen apel za pomoc u odbrani od Osmanlija. Ugarski kralj obecava pomoci Bosni, nasto 1462. kralj Tomasevic odgovara odbijanjem placanjem danka Osmanlijama. Godinu poslije sultan Fatih, osvajac Carigrada, sa vojskom od 150.000 ljudi osvaja Tomaseviceve izpraznjene krajeve Bosne i u Kjucu ga pogubljuje. Ovim cinom je srednjovjekovna Bosna, nakon 77 godina borbe, pala.

Bosanska plemstva

Denarius

Uskoro:Osmansko doba 1463-1878 i Austrougarska, Jugoslavija 1878-1992

     Nastavice se....

 

Rapko Orman